"Başarı; vazife olanın üzerine koyup, üretmektir."
Erol Erbaş | Kişilik ve Şahsiyet Eğitimcisi

Hazini

«YERÇEKİMİ PRENSİBİ ve TERAZİNİN MUCİDİ»  ABDURRAHMAN EL-HAZİNİ: (1100-1160)

Genel olarak, «Yerçekimi‘nin» Newton tarafından keşfedildiği bilinmekte. Ama öyle değil…Yerçekimin keşfi; Newton'dan beş yüz sene önce yaşayan Müslüman bilim insanı El-Hazini'ye aittir.

Hazini’den aldığı bilgiyi süsleyip ortaya koyan 'Newton' bunu daha sonra, iki cisim arasındaki kütle çekim kanunları olarak ifade etmiştir.

Teraziyle alâkalı 1121'de yazdığı Mizan el-Hikme (Hikmet Terazisi) isimli eserinde, icat ettiği hassas terazilerin ayrıntılı tarifleri yanında, İslâm âlimlerinden konuyla alâkalı birçok bilgi aktarmıştır. 

Yerçekimi prensibinin mucidi olan el-Hazini, kütleler arasındaki çekim prensibini daha o zaman ortaya koymuştur. Yaptığı birçok deney sonunda bütün cisimlerin yerkürenin merkezine doğru bir kuvvetle çekildiğini, bu kuvvetin ise düşen cisim ile çekim merkezi arasındaki mesafeye bağlı olduğunu belirtmiştir.

 

El-Hazini'nin bir diğer buluşu da, dakika terazisidir (el-mizan el-latif el-cüz'i). Bu terazi, temelde dakikayı ölçen hususi bir su saatidir. Batılı bilim adamları tarafından dinamik, hidrostatik ve akışkanlar mekaniğinin öncüsü ve üstadı kabul edilen el-Hazini, sekiz asır önce bir cismin, düşük yoğunluklu havada ağırlık kazandığını, yoğun havada veya suda ise ağırlığının azaldığını keşfetmiştir. Farklı sıvıların özgül ağırlıklarını da belirlemeye yarayan areometreyi (yoğunluk ölçme âleti) geliştirmiştir. Batı dünyasında, William Nicholson'ın areometre ve hidrometreyi 1798'de yapabildiği göz önüne alınırsa, bunu yaklaşık altı yüz elli sene önce yapan el-Hazini'nin büyüklüğü daha iyi anlaşılır.